ناصر الدين انصارى قمى
611
اختران فقاهت ( فارسى )
« او از مشاهير عالمان شيعه ، علامهاى جليل ، مجاهدى بزرگ و مؤلفى آگاه و پركار است . بلاغى يكى از آگاه مردان و فرزانگانى است كه همهء زندگى و سراسر دقايق و لحظات عمر مباركش را وقف خدمت حق و حقيقت نمود . او در برابر تبليغات مسيحيت ايستاد و در مقابل تهاجم فرهنگى غرب عليه اسلام مردانه بهپاخاست ، و عظمت و شكوه خيره كنندهء اسلام و برترىاش را بر همهء آيينها ثابت نمود . انديشهء والاى او ( و تحقيقات عميقش دربارهء مسيحيت ) سبب شد تا در ميان دانشمندان بىتعصب مسيحى ، نامآورى بلند آوازه گردد . او همانند شعلههاى زيباى آتشى كه شبانان در شبهاى تار بيابان ، برفراز كوهها مىافروزند و از هر طرف نمايان است ، شناخته شد و شهرتش تا دورترين نقاط رفت . اين عظمت جهانى وى ، به خاطر راهحلهاى متينى بود كه دربارهء بسيارى از مشكلات دينى ارائه داد ، تا بدانجا كه برخى از پژوهندگان غربى با او مكاتبه مىكردند و مشكلات خود را از وى مىپرسيدند . . . . افسوس و اندوه كه با رفتن اين گونه دانشمندان با عمل ، جايشان بيشتر خالى مىماند . با اينكه بايد گفت : كسى كه تأليفاتى همچون آثار بلاغى از خويش برجاى نهد ، هرگز نمرده است و نخواهد مرد ؛ نوشتههايى كه انسانها و نسلها به بركت آنها هدايت مىشدند و دانشپژوهان بدان استناد مىكنند . بلاغى در تأليفات خويش فرهنگى ارزشمند ، براى تشنگان علم و دانش برجاى نهاد . خلاصه ، او نمونهاى از دانشمندان بزرگ اسلام بود كه مانندش در روزگار اندك است » . « 1 » شاگردش علامه ميرزا محمّد على غروى اردوبادى دربارهء استاد خود گويد : « يگانه پرچم در اهتزاز ، دانشمندى جهادگر ، نشانهء خدا ، افتخار فلاسفهء
--> ( 1 ) . تهرانى ، نقباء البشر ، ج 1 ، ص 323 .